KELİLE VE DİMNE'DEKİ “ASLAN İLE TAVŞAN” HİKA-YESİNİN MESNEVİ'DEKİ YANSIMALARI

Reflections of the "Lion and The Rabbit" Story from The Kalila and Dimna in The Mathnavi

Abstract

Mevlana Celâleddin-i Rumî'den La Fontaine'e kadar sayısız kişi ve esere üretilenk eden  Kelîle ve Dimne , hikayesiyle ve hikâyeleriyle dünyada âdeta bir “Kelîle ve Dimne Edebiyatı” oluşturulmuştur. Mevlana, Kelile ve Dimne'den çok sayıda hikâyeyi kendi tarzı ve engin anlamlı sentezlemeleriyle ünlü başyapıtı Mesnevi'sinde olağanüstü güzellikler ve derin anlam yüklemeleriyle didaktik hikâyeler ve aralarına serpiştirilmiş öğütleri ve uyarılarıyla zenginleştirerek bu tarzın en güzel örneklerini.

EserIII. yüzyılda Hint hükümdarlarından birinin oğullarını eğitmekle görevlendirdiği bir ben tarafından şehzadeler için hazırlandı, daha sonraları Sasani hükümdarı Hüsrev Enuşirvân zamanında tabip Borzûye'nin birkaç Sanskritçe kaynaktan daha yararlanarak Pehlevî dilinde tercümesi ve telifi yoluyla meydana geldi. Abdullah b. Mukaffa'nın bazı katkılarında bulunarak Arapça'ya çevrilmiştir. Birtakım dünya dillerine yapılan  Kelîle ve Dimne  çevirilerinin hemen tamamı İbn Mukaffa'nın içeriğine dayanmaktadır. Söz konusu eser daha sonra Farsça'ya da çevrilmiştir.

Kitabı oluşturan masalların kahramanları hayvanlardır. Eserin ana kaynağı, bir hükümdarın oğullarını eğitmek amacıyla yazıldığı ve aynı şekilde çalıştırılan versiyonları da depolama hükümdarların istekleriyle hazırlandığı için kitabı konusu daha çok ailevî ve siyasî terbiyedir; Ancak yeri geldikçe ahlâk değerlerine de göndermeler yapılır.

Kelile ve Dimne 'de görece kısa olarak anlatılan önemli analizlerin “Aslan ile Tavşan” hikâyesi Mevlana tarafından alabildiğine genişletilerek, parça olaylarıa göndermelerle, didaktik, kayıtlı ve derin anlamlı öğütler ile bezenerek mesnevide son derece güzel ve etkili pasajlar aktarımı. Bu metin Kelile ve Dimne'nin “Aslan ile Tavşan” hikâyesinin Mesnevi'deki yansımaları ele alınıp incelenecektir.