Şehriyâr’ın Lirik Şiirinde Mahlas Denilen Sanatsal Olayın İncelenmesi

An Examination of the Artistic Phrases Called "Pseudonyms" in Shahriyar's Lyrical Poetry

Abstract

Özet

Birçok Farsça gazel şairinin şiirlerinin sonunda özel adları ya da takma bir şiir adı yer alıyordu. Bu takma reklam, "mahlas" ve mahlası taşıyan beyit, "mahlaslı beyit" simgeleriyle tanınmaktadır. Mahlas, özgürleşmek ve ayrılmak anlamlarına gelen anlamlı bir Arap kökenli sözcüktür. Bir şairin mahlâsını yazması, sözün kurtulması ve bitmesi anlamına gelir. Kısacası, mahlas, şairlerin şiirin sonunda yer alan imzasıdır. Oysa Farsçanın ünlü şairleri mahlası bir bilimsel olay gibi kullanıp şiir denilen bu günlük yolculuklardan faydalanmışlardır.

Şehriyâr, çoğu zaman gazellerinde mahlas olarak kullandığı bu sanatsal unsurlardan yararlanmıştır. Bir başka açıdan bakıldığında, Şehriyâr kendi hüner ve zekâsına güvenerek mahlâsını ve gazellerini daha sanatsal ve güzel hâle getirmek için bunları kullanmıştır. Bu nedenle Şehriyâr'ın lirik şiirlerinde mahlas kullanımı teknolojik olayların incelenmesi ve onun gazellerindeki hüneri öğrenmek için gereklidir; genel olarak onun düşüncesi ve bakış açısının büyüklüğünde de büyük önem taşır. Bunlara dayanarak bu yazıda Şehriyâr'ın lirik şiirlerindeki mahlasların sanatsal yönlerini araştıracağız.

Anahtar kelimeler: Şehriyâr, mahlas, Farsça şiir, lirik şiir.