همخوان‌های آغازه در فارسی تاجیکی
Tacik Farsçasının Ünsüz Öbekleri
DOI:
https://doi.org/10.32955/neujsml2026241322Keywords:
رسایی, نظریه بهینگی, محدودیت نشانداری, محدودیت وفادارای, زبان فارسی ایرانی, زبان تاجیکیAbstract
پژوهش حاضر به بررسی خوشه‌های همخوانی آغازه مشترک در زبان فارسی ایرانی و زبان فارسی تاجیکی می‌پردازد. تا از این رهگذر ویژگی‌های آوایی زبان تاجیکی در مقایسه با زبان فارسی ایرانی از دیدگاه زبان شناختی مورد تحلیل قرار گیرد. اين پژوهش بر مبناي نظريه بهينگي به شيوه‌اي توصيفي –تحليلي انجام يافته است. داده‌های گردآوری شده از متون نوشتاری فارسی تاجیکی توسط گویشوران تاجیکی که در بازة سنی ۲۰ تا ۴۰ سال بودند خوانده و ضبط شد. سپس آوانویسی و دسته‌بندی شدند. با رتبه‌بندی محدودیت‌های وفاداری و نشانداری متمایزکننده مشخص شد خوشه‌های گرفته-گرفته با فاصله رسایی هموار یا خیزان در هیج جایگاهی از کلمه شکسته نمی‌شوند. و نشان دادیم زبان فارسی تاجیکی و فارسی ایرانی چگونه با رعایت محدودیت‌های نقض‌ناپذیر نشانداری و وفاداری که هر دو به یک میزان از فاصله رسایی دلالت دارند صورت‌های بهینه در آغاز واژه را بدست می‌دهند. مقایسه تحلیل‌ها در این دو زبان نشان دادند تفاوت صورت‌های بهینه در زبان فارسی ایرانی و فارسی تاجیکی با ساخت هجای متفاوت می‌تواند یکی از عوامل وجود لهجه در زبان باشد.
کلیدواژه: رسایی، نظریه بهینگی، محدودیت نشانداری، محدودیت وفادارای، زبان فارسی ایرانی، زبان تاجیکی.
