GEÇ OSMANLI TAŞRASINDA KAMU MİMARİSİ: BABAESKİ ÖRNEĞİ

Özet

Bu çalışma, Geç Osmanlı Dönemi’nde Babaeski’de inşa edilen kamu yapılarının mimari, üslupsal ve mekânsal özelliklerini inceleyerek, bu yapıların Tanzimat sonrası merkezileşme politikaları bağlamında kentsel gelişim üzerindeki etkilerini ortaya koymayı amaçlamaktadır. Araştırmanın kapsamını 19. yüzyılın sonu ile 20. yüzyılın başları arasında inşa edilen; günümüze ulaşan dört ve ulaşmayan beş kamu yapısı oluşturmaktadır. Çalışmada nitel araştırma yöntemi benimsenmiş; arşiv belgeleri, mimari çizimler, dönemsel yayınlar ve ilgili literatür verileri değerlendirilmiş, ayrıca yerinde gözlem ve fotoğraflama çalışmaları gerçekleştirilmiştir. Elde edilen bulgular, Babaeski’de kamu yapılarının yalnızca işlevsel gereksinimlere yanıt veren yapılar olmadığını; modernleşen Osmanlı devletinin bürokratik örgütlenmesinin, kurumsal temsiliyet anlayışının ve merkez–taşra ilişkilerinin mekânsal karşılıkları olarak kurgulandığını göstermektedir. Belirli bir kentsel eksen boyunca yer alan bu yapılar, kamusal alanı yeniden tanımlamış ve kentin morfolojik evrimini yönlendirmiştir. Geleneksel külliye merkezli yerleşim modelinin aksine, seküler, idari bir kamusal merkezin ortaya çıkışı, Geç Osmanlı modernleşmesinin taşra ölçeğindeki somut bir yansımasını temsil etmektedir. Dolayısıyla, bu çalışma, küçük ölçekli bir yerleşimde kamusal mimari ve kentsel dönüşümün kesişimine ilişkin bütüncül bir bakış açısı sunarak literatüre katkıda bulunmaktadır.